درحال حاضر واتیكان با حدود ۱۷۰ كشور جهان داراى روابط دیپلماتیك است و حدود ۱۳۰ كشور جهان نیز داراى سفیر نزد دولت واتیكان هستند.
شهر واتیكان با وسعتى حدود ۴۴ هكتار به صورت یك منطقه بسته در شهر رم قرار دارد.این شهردارى یك حكومت مستقل تحت سلطه پاپ از كلیساى كاتولیك است.شهر واتیكان -كوچكترین كشور مستقل جهان- در سال ۱۹۲۹ طبق عهدنامه لاترن (Lateran Treat) تأسیس شد.این عهدنامه بین دولت ایتالیا و پیپسى (papacy) -دفتر پاپ بالاترین قدرت كلیساى كاتولیك رم- پس از سالها مجادله بسته شد.

در سال ۱۹۸۴ با كنكوردا(concordat) -پیمان پاپ و دولت- جدیدى جایگزین شد.این عهدنامه جدید مانند عهدنامه قبلى، استقلال كامل واتیكان را در داخل شهر واتیكان به رسمیت مى شناسد.

شهر واتیكان در واتیكان هیل در شمال غربى شهر رم ،درست در غرب رودخانه تیبر قرار دارد.این شهر توسط دیوارهاى مربوط به قرون وسطایى و رنسانس احاطه شده است و ۶ دروازه دارد.تعدادى از معروفترین هنرمندان و معماران دوره رنسانس ایتالیا براى ساختن بناهاى واتیكان توسط پاپ به كار گماشته شده بودند.مهمترین و حیرت انگیزترین عمارت تالار اجتماعات سنت پیترز است.این عمارت به عنوان مركز جهانى عبادت كاتولیك هاى رم بین قرنهاى ۱۵ و ۱۷ توسط معماران بزرگى مانند بارمانت، میچلانگو و جیان لورنزو برنینى طراحى شده است.

در مقابل تالار اجتماعات میدان بزرگ سنت پیتر قرار دارد.عمارت بزرگ دیگر، قصر واتیكان معروف به قصر پاپل (Papal Palace) است. یك مجموعه ساختمان كه ۱۰۰۰ اتاق و خانه، آپارتمانهاى پاپ، دفاتر حكومت كلیساى كاتولیك رم، چندین معبد و كتابخانه دارد.

معروفترین بخش هاى قصر عبارتند از معبد سیستین كه سقف بزرگ آن توسط میچلانگو نقاشى شده است و اتاقهاى رافائل (آپارتمانهاى پاپ كه توسط رافائل نقاش بزرگ ایتالیایى نقاشى شده است). موزه هاى واتیكان بسیار برجسته و چشمگیر هستند و عبارتند از موزه گریگوریان از هنر مصر، موزه گریگریان از هنر اتروسكان، موزه پایوكلمنتو با یك مجموعه بى نظیر از آثار باستانى، موزه چایر امونتى و موزه پیناكوتیكا با آثار نمونه اى از استادان ایتالیایى.

كتابخانه واتیكان داراى یك مجموعه با ارزش از كتابهاى خطى قدیمى و بیش از یك میلیون جلد كتاب است.

آغاز تاریخ واتیكان
در دوران معاصر «ویكتور امانوئل» پادشاه ایتالیا طى فرایند اتحادبخشى به این كشور، به تدریج حكومت هاى محلى و ایالت هاى مختلف را كه تحت نفوذ رسمى كلیسا قرار داشتند به زیر سلطه خود در آورد و این حركت سرانجام سپتامبر ۱۸۷۰ میلادى با ورود سپاهیان «گاریبالدى» به رم تكمیل شد. در همین سال ها حكومت متحد ایتالیا پاپ را براى واگذارى ابنیه، املاك و دارایى هاى مربوط به كلیسا شدیداً تحت فشار گذاشت و او به اعتراض و براى نشان دادن نارضایتى، خود را در محوطه واتیكان محبوس كرد. این وضعیت تا ۱۱ فوریه ۱۹۲۹ میلادى كه قرارداد «لاتران» میان «بنیو موسولینى» رئیس دولت وقت ایتالیا و پاپ «پى یازدهم» امضا شد، ادامه یافت. در چارچوب این قرارداد بود كه واتیكان به عنوان دولتى مستقل و حاكم بر خود اعلام موجودیت كرد و پاپ نیز متقابلاً دولت ایتالیا را به رسمیت شناخت.

موسولینى همچنین در چارچوب این قرارداد كه در حقیقت پایان بخش اختلافات دیرینه ایتالیا و واتیكان بود، كاتولیسم را به سطح«مذهب دولتى» ارتقا داد.واتیكان با این توافق خیلى سریع به عنوان یك كشور پادشاهى درآمد كه در آن پاپ قدرت مقننه، قضاییه و اجرایى را در دست داشت.

هنگام تدوین كنوانسیون وین در خصوص روابط دیپلماتیك، واتیكان به عنوان كشورى مستقل و داراى موقعیت دیپلماتیك به رسمیت شناخته شد.حق تاریخى پاپ براى تعیین و اعزام سفیر به سایر كشورها و نیز پذیرش سفیران خارجى در واتیكان نیز مورد شناسایى دیپلماتیك قرار گرفت.

درحال حاضر واتیكان با حدود ۱۷۰ كشور جهان داراى روابط دیپلماتیك است و حدود ۱۳۰ كشور جهان نیز داراى سفیر نزد دولت واتیكان هستند.

واتیكان همچنین در اكثر سازمانهاى بین المللى از جمله سازمان ملل داراى نماینده رسمى به عنوان ناظر و در برخى نیز داراى حق رأى است.